Hoe veroorzaakt hyperventilatie klachten?

Voordat we deze vraag beantwoorden zullen we eerst eens de klachten opnoemen die door het hyperventileren veroorzaakt kunnen worden.

2.1 Welke klachten kan men krijgen?

Mensen met hyperventilatieklachten hebben een groot aantal verschillende klachten die allemaal terug te voeren zijn op het hyperventileren. En dat is nogal een lange lijst. Voordat je de lijst doorneemt is het goed te beseffen dat:

  • niemand al deze klachten tegelijk zal hebben.
  • iedereen weer andere klachten kan hebben.
  • de klachten van tijd tot tijd sterk kunnen wisselen.

Er is veel onderzoek gedaan naar de klachten die door hyperventilatie kunnen ontstaan. Michel Roborgh -een bekend onderzoeker op dit gebied- heeft de volgende lijst opgesteld. Om enig inzicht te krijgen in de klachten die jij ervaart moet je in de onderstaande lijst de rondjes voor de klachten aankruisen waar je de laatste maand last van hebt gehad.

O dood of tintelend gevoel in je handen     O afwezig gevoel                   O ademnood

O duizeligheid                                             O prop in de keel                    O koude rillingen

O kortademigheid                                        O koude, bleke handen          O braken

O gevoel flauw te vallen                              O moeite met praten               O droge mond

O hoofdpijn                                                 O ongelukkig gevoel              O oorsuizingen

O snel vermoeid                                           O gejaagdheid                        O wazig zien

O onzeker gevoel                                         O gevoel teveel te ademen

O angsten                                                     O ademnood, vooral ’s nachts

O duizeligheid terwijl u zit of ligt               O flauwvallen

O pijn op de borst                                        O vaak urineren

O moeite met helder denken                                   O dood of tintelend gevoel in uw gezicht

O nervositeit                                                O vaak zuchten

O licht gevoel in het hoofd                         O tintelende tong

O hartkloppingen                                         O onwerkelijk gevoel

O transpireren                                              O huilen zonder reden

O misselijkheid                                            O dubbel zien

O bevende handen                                       O diarree

O dood of tintelend gevoel in uw voeten    O trillingen

2.2 Hoe ontstaan de klachten?

Je weet nu duidelijker welke klachten je hebt. Maar voordat je kunt begrijpen waarom je door een verkeerde ademhaling deze klachten krijgt is het eerst van belang in te zien wat er bij een normale ademhaling gebeurt. Daarna kunnen we op eenvoudige wijze uitleggen wat het gevolg is van teveel ademhalen.

2.3 Wat gebeurt er bij het normale ademhalen?

Zoals je waarschijnlijk wel weet halen alle levende wezens op een of andere wijze adem. Ademhaling is noodzakelijk om in leven te blijven. We ademen om lucht naar binnen te krijgen. In die lucht zit zuurstof en deze zuurstof is nodig voor onze verbranding. Ons lichaam is namelijk opgebouwd uit miljoenen celletjes. Deze cellen zorgen er voor dat we van alles kunnen doen. De spiercellen kunnen bewegingen maken. De hersencellen zijn nodig om te denken en de darmcellen zijn nodig om voedsel op te nemen. De cellen, en dus ons hele lichaam, zijn wat dat betreft een soort fabriek. Er wordt van alles gedaan en gemaakt. En net zoals in een fabriek is er brandstof nodig die de energie levert voor de productie. In een fabriek wordt de brandstof geleverd door bijvoorbeeld benzine en om deze benzine te kunnen gebruiken is er zuurstof nodig. Ons lichaam gebruikt onder andere suiker als brandstof, en ook nu is er zuurstof nodig om die suiker te gebruiken voor de energie in het lichaam. We halen dus door het ademhalen zuurstof in de longen. Deze zuurstof komt daarna in het bloed terecht zodat ze via het bloed gebracht wordt naar de cellen die de zuurstof nodig hebben voor de verbranding van suiker.

Dit is echter niet de enige reden waarom we ademhalen. De cellen krijgen hun energie door de suiker met zuurstof te verbranden. Daarbij produceren ze tevens allerlei afvalstoffen. In die zin lijkt het lichaam weer op een fabriek. Ook bij een fabriek komen afvalgassen vrij. Deze afvalgas­sen verlaten de fabriek via de schoorsteen. Een van de afvalgassen die het lichaam produceert is koolzuur. Koolzuur is een onschuldig gas welke men bijvoorbeeld ook in de belletjes van de Cola en het bier aantreft. Het is weliswaar een onschuldig gas welke vrij komt bij de verbranding van suiker maar het lichaam heeft er verder niets aan, en net zoals bij een fabriek moet het lichaam dus proberen deze koolzuur zien kwijt te raken. ook daar is de ademhaling voor nodig. Het koolzuurgas wordt vanaf de cellen in het bloed opgenomen en naar de longen gevoerd. Door de ademhal­ing blazen we het koolzuur weer uit ons lichaam.

Samenvattend:

  • Via de ademhaling halen we zuurstof naar binnen voor de energie in de cellen.
  • Via diezelfde ademhaling raken we het afvalgas koolzuur kwijt aan de buitenlucht.

Tot zover geldt dit voor elk mens en elk dier. Maar wat gebeurt er nu als we teveel ademhalen, als we hyperventileren?

2.4 Wat gebeurt er dan bij teveel ademhalen?

Zoals hierboven al beschreven is, is hyperventileren eigenlijk sterker ademha­len dan het lichaam vraagt. Dat wil zeggen, meer ademhalen dan voor de verbranding nodig is. De ademhaling past zich namelijk heel goed aan aan de vraag van het lichaam. Als we rustig in een stoel zitten dan heeft het lichaam weinig energie nodig. Het heeft daarom weinig zuurstof nodig en hoeft ook weinig koolzuur kwijt te raken. We ademen dan ook rustig en langzaam. Wanneer we echter druk bezig zijn is er meer energie nodig en dus meer zuurstof. We ademen dan ook sneller. Maar wat gebeurt er nu als we sneller ademhalen dan het lichaam nodig heeft? Dan gebeuren er twee dingen:

  • We krijgen dan heel veel zuurstof binnen.
  • Maar wat belangrijker is we raken dan heel veel koolzuurgas kwijt.

Dat we meer zuurstof binnen krijgen dan het lichaam nodig heeft is geen enkel probleem. Je merkt daar niets van. Wanneer je meer koolzuur kwijt raakt dan het lichaam produceert dan is dit weliswaar volkomen ongevaar­lijk maar daardoor ontstaan wel allerlei onschuldige maar lastige klachten. De lijst die je ingevuld hebt gaf daar een opsomming van. Koolzuur is een afvalgas welke vrij komt bij de verbranding. We moeten die via de ademha­ling zien kwijt te raken. Maar koolzuur is op een bepaalde manier ook nuttig voor het lichaam. Wanneer we teveel koolzuur uit het bloed kwijt raken krijgen we allerlei vreemde gevoelens in ons lichaam. Om enkele veel voorkomende klachten eens te noemen:

Wanneer we teveel koolzuur uitademen omdat we sneller ademen dan nodig is gaan de bloedvaatjes in ons lichaam een beetje samenknijpen. Dit heeft in het hoofd tot gevolg dat je wat wazig ziet, wat duizelig wordt, hoofdpijn krijgt en je je bijvoorbeeld niet goed kan concentreren. De handen kunnen door het samenknijpen van de bloedvaatjes kouder worden, gaan tintelen of er bleek gaan uitzien.

Het hart kan sneller gaan kloppen, de spieren raken meer gespannen. Dat de spieren meer gespannen worden merk je aan de stijve gevoelens, de pijn in schouders of borst. Maar niet alle klachten zijn te verklaren door het koolzuur gebrek. Het snelle ademen kost je veel inspanning. Je kunt je daarom moe voelen, de ademspieren op de borst kunnen door de inspanning pijn gaan doen. De ademspieren werken zo hard dat je een drukkend en benauwd gevoel kan krijgen. Soms zelfs een gevoel dat je stikt. Door het snelle ademhalen krijg je een droge mond. Sommige mensen slikken daarbij ook nog wat lucht in zodat je een opgeblazen gevoel in de maag krijgt en al gauw misselijk wordt. Zo zijn alle klachten eenvoudig te verklaren door een verkeerde ademhaling.

We hebben niet alle 45 klachten uit de lijst besproken. Vind je sommige klachten van jezelf nog onbegrijpelijk, schrijf ze dan hieronder op en vraag volgende keer uitleg aan de fysiotherapeut. Er is ruimte overgelaten zodat je het antwoord van de fysiotherapeut kan opschrijven. Het is belangrijk om te weten waarom je klachten krijgt omdat je anders onzeker blijft over de oorsprong van de klachten. Veel mensen maken zich namelijk onnodig zorgen over de klachten. Je zult niet de eerste zijn die denkt dat zijn klachten de tekenen van een hartaanval zijn of een andere ernstige ziekte. Schrijf de vraag die je hebt hieronder op:

Ik heb last van de volgende klacht en begrijp niet hoe dit door hyperven­tileren veroorzaakt kan worden:

_________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________

Mijn fysiotherapeut heeft mij uitgelegd dat deze klacht te verklaren is doordat:

_________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________

Tekstvak: Koolzuurdaling van het bloed
Tekstvak: Lichamelijke klachten
Tekstvak: Hyperventilatie